ناهنجاری های فک چیست و روشهای درمان آن
فک یکی از اجزای اساسی در ساختار صورت است که نقش مهمی در جویدن، صحبت کردن و حتی زیبایی ظاهری دارد. رشد فک بهطور معمول بهصورت تدریجی و هماهنگ انجام میشود، اما در برخی افراد، این روند ممکن است دچار اختلال شود. ناهنجاری های فک زمانی رخ میدهند که یکی از فکها بیش از حد رشد کند، کمتر از حد معمول توسعه یابد یا در موقعیت نادرستی قرار گیرد. این مشکلات میتوانند عملکرد دهان را مختل کرده و بر زیبایی چهره تأثیر بگذارند.
انواع ناهنجاریهای فک
ناهجاریهای فک بسته به نوع رشد غیرطبیعی و تأثیر آن بر عملکرد دهان و صورت به چند دسته تقسیم میشوند:
۱. جلو بودن فک پایین (پروگناتیسم فک پایین)
در این حالت، فک پایین بیش از حد رشد کرده و از فک بالا جلوتر قرار میگیرد. این مشکل باعث میشود که دندانهای پایین بیش از حد روی دندانهای بالا قرار گیرند و میتواند منجر به مشکلات جویدن، تکلم و زیبایی شود.
۲. عقب بودن فک پایین (رتروگناتیسم فک پایین)
در این ناهنجاری، رشد فک پایین کمتر از حد طبیعی است و در نتیجه، دندانهای بالا بیش از حد جلوتر از دندانهای پایین قرار میگیرند. این مشکل میتواند باعث ایجاد مشکلات گفتاری و تنفسی شود.
۳. جلو بودن فک بالا (پروگناتیسم فک بالا)
در این وضعیت، فک بالا بیش از حد رشد کرده و حالتی بیرونزده دارد. این مشکل علاوه بر تأثیرات عملکردی، میتواند منجر به عدم تناسب در چهره شود.
بیشتر بخوانید : متخصص ارتودنسی اصفهان
۴. عقب بودن فک بالا (رتروگناتیسم فک بالا)
در این ناهنجاری، رشد فک بالا کمتر از حد طبیعی است که میتواند باعث مشکلات بایت، عدم هماهنگی دندانها و تأثیرات منفی بر زیبایی صورت شود.
۵. انحراف فک (عدم تقارن فکین)
در برخی افراد، فک بهصورت متقارن رشد نمیکند و یک طرف از طرف دیگر جلوتر یا عقبتر قرار میگیرد. این مشکل میتواند باعث اختلال در جویدن و عدم تناسب در چهره شود.
۶. مشکلات عمودی فک (اپن بایت و دیپ بایت)
- اپن بایت: زمانی رخ میدهد که هنگام بسته شدن دهان، بین دندانهای بالا و پایین فاصله وجود دارد و بهطور کامل روی هم قرار نمیگیرند.
- دیپ بایت: حالتی است که دندانهای بالا بیش از حد روی دندانهای پایین را میپوشانند که میتواند باعث ساییدگی دندانها و مشکلات لثهای شود.
علل ایجاد ناهنجاری های فک
دلایل متعددی میتوانند باعث ایجاد ناهنجاریهای فک شوند که شامل موارد زیر است:
ژنتیک: در بسیاری از موارد، ناهنجاریهای فک به دلایل ارثی ایجاد میشوند. اگر یکی از والدین دارای مشکلات فکی باشد، احتمال بروز آن در فرزندان نیز وجود دارد.
عادات نامناسب در کودکی: مکیدن انگشت شست، استفاده طولانیمدت از پستانک، تنفس دهانی و فشار زبان به دندانها از عواملی هستند که میتوانند در رشد غیرطبیعی فک تأثیر بگذارند.
اختلالات رشدی و هورمونی: برخی بیماریهای مرتبط با رشد استخوانها و هورمونها ممکن است باعث ناهنجاریهای فک شوند.
آسیبهای فک و صورت: ضربههای شدید به فک در دوران کودکی میتوانند باعث تغییرات ساختاری و رشد نامتقارن شوند.
مشکلات مربوط به دندانها: از دست دادن زودهنگام دندانهای شیری یا دائمی میتواند روی رشد صحیح فک تأثیر بگذارد.
روشهای تشخیص ناهنجاری های فک
برای تشخیص این ناهنجاریها، دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی از روشهای مختلفی استفاده میکند:
- معاینه بالینی: بررسی وضعیت تراز دندانها، نحوه بسته شدن فک و هماهنگی صورت.
- عکسبرداری رادیوگرافی: شامل تصاویر پانورامیک، سفالومتری و سیتیاسکن برای مشاهده دقیقتر ساختار استخوانی.
- مدلهای دندانی: قالبگیری از دندانها برای بررسی نحوه قرارگیری آنها در فک.
- آنالیز دیجیتال: استفاده از نرمافزارهای پیشرفته برای شبیهسازی وضعیت فک و بررسی روشهای درمانی.
روشهای درمان ناهنجاریهای فک
۱. درمان ارتودنسی
درمانهای ارتودنسی شامل استفاده از بریسها، پلاکهای متحرک و دستگاههای اصلاحی است که به بهبود وضعیت فک و دندانها کمک میکنند. این روش معمولاً برای کودکان و نوجوانانی که در حال رشد هستند، مؤثرتر است.
مطالعه بیشتر درباره ارتودنسی بزرگسالان
۲. درمانهای جراحی (جراحی ارتوگناتیک)
برای موارد شدیدتر ناهنجاریهای فک که با ارتودنسی بهتنهایی قابل اصلاح نیستند، جراحی فک پیشنهاد میشود. این جراحی توسط جراح فک و صورت انجام شده و شامل موارد زیر است:
- جراحی جلو یا عقب بردن فک: برای اصلاح ناهنجاریهای فک بالا و پایین.
- اصلاح انحراف فک: برای متقارن کردن دو طرف صورت.
- افزایش یا کاهش ارتفاع فک: برای رفع مشکلات عمودی مانند اپن بایت و دیپ بایت.
- پیوند استخوان: در مواردی که استخوان فک نیاز به تقویت داشته باشد.
۳. درمانهای ترکیبی (ارتودنسی + جراحی فک)
در بسیاری از بیماران، بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که ابتدا درمان ارتودنسی انجام شود و سپس جراحی اصلاحی فک صورت گیرد. این روش باعث ایجاد هماهنگی بهتر بین فکها و دندانها میشود.
۴. درمانهای غیرجراحی (فیزیوتراپی و گفتاردرمانی)
برای برخی بیماران، روشهای غیرتهاجمی مانند فیزیوتراپی فک و گفتاردرمانی میتواند در بهبود عملکرد فک و عضلات صورت مؤثر باشد.
نتیجهگیری :
ناهنجاری های فک میتوانند بر عملکرد دهان، گفتار، جویدن و زیبایی چهره تأثیر بگذارند. این مشکلات ممکن است به دلایل ژنتیکی، عادات نامناسب در کودکی یا ضربههای فکی ایجاد شوند. تشخیص ناهنجاریهای فک نیاز به بررسیهای دقیق پزشکی و تصویربرداری دارد. درمان این ناهنجاریها میتواند شامل ارتودنسی، جراحی فک یا ترکیبی از این روشها باشد.
اگر شما یا فرزندتان دچار ناهنجاریهای فک هستید، بهتر است در اسرع وقت به متخصص ارتودنسی یا جراح فک و صورت مراجعه کنید تا بهترین گزینه درمانی برای شما تعیین شود.
🦷 برای مطالعه بیشتر درباره ارتودنسی پیشگیری در کودکان کلیک کنید
✅ ما را در اینستاگرام دنبال کنید
